Jak zatroszczy膰 si臋 o sk贸r臋?馃憖 Zacznijmy od pocz膮tku, czyli Podstawy budowy sk贸ry. Zadbajmy o ni膮 od podstaw.

baby, baby girl, sleeping baby

Sk贸ra jest jednym z narz膮d贸w naszego bardzo z艂o偶onego organizmu. Narz膮dy s膮 zbudowane z tkanek czyli zgrupowanych kom贸rek, kt贸re wsp贸艂pracuj膮 ze sob膮 maj膮c podobn膮 budow臋 i funkcj臋. Ka偶dy narz膮d jest inny i na ka偶dym z nich mo偶emy si臋 skupi膰 osobno i zatroszczy膰 si臋 w konkretny spos贸b, ale o ca艂y system warto jednak zadba膰 holistycznie, bo przecie偶 jest to jeden zesp贸艂 zgranych, dobrze skomunikowanych ze sob膮 kom贸rek, dzia艂aj膮cych bardzo skutecznie osobno, ale jednak razem, dla dobra jednego wsp贸lnego celu 鈥 偶ycia.聽

Ok, 艣wietnie, to wiemy. Wiemy r贸wnie偶 mniej wi臋cej jak funkcjonuje nasza sk贸ra, chocia偶by obserwuj膮c j膮 na co dzie艅, a u osoby doros艂ej mamy mo偶liwo艣膰 obserwacji ok. 1.5 鈥 1.8 m2 powierzchni mocno przylegaj膮cych do siebie kom贸rek.

Chcia艂abym w tym artykule zapozna膰 nas z podstawami budowy sk贸ry oraz jej funkcjonowaniem, a tak偶e zwr贸ci膰 uwag臋 na podstawy dbania o barier臋 chroni膮c膮 nasz organizm przed 艣rodowiskiem zewn臋trznym. Zapraszam.

Wracaj膮c do obserwacji, a wi臋c to co mogliby艣my zobaczy膰 na pierwszy rzut oka to mi臋dzy innymi funkcj臋 wydzielnicz膮 organizmu, ale r贸wnie偶 uczestnictwo w termoregulacji. Wszyscy si臋 pocimy, jedni mniej, drudzy bardziej, ale zdecydowanie nie ma si臋 czego wstydzi膰, poniewa偶 jest to naturalna, zdrowa praca, kt贸r膮 wykonuje nasze cia艂o 鈥 reaguje na temperatur臋 oraz emocje. Za te funkcje odpowiedzialne s膮 gruczo艂y potowe ekrynowe oraz apokrynowe rozmieszczone w sk贸rze w艂a艣ciwej. Znajdziemy tam jeszcze gruczo艂y 艂ojowe, kt贸re s膮 niezawodne w chronieniu nas przed drobnoustrojami czy te偶 czynnikami chemicznymi. Ka偶dy w艂os ma sw贸j w艂asny taki gruczo艂 ulokowany u jego podstawy, kt贸rego zawarto艣膰 wraz z nim wydostaje si臋 na zewn膮trz. Gruczo艂y 艂ojowe s膮 r贸wnie偶 umiejscowione tam gdzie nie ma w艂osk贸w np. okolice brodawek, p臋pka, 偶o艂臋dzi, pr膮cia, warg sromowych czy te偶 odbytu. Znajduj膮 si臋 nawet pod powiekami, tak zwane gruczo艂y tarczkowe, przez co niekt贸re osoby mog膮 mie膰 problem z noszeniem soczewek, gdy偶 艂贸j mo偶e przeszkadza膰 w wyra藕nym widzeniu.

Nasza sk贸ra zbudowana jest z trzech warstw, a jedn膮 z nich, 艣rodkow膮, jest w艂a艣nie sk贸ra w艂a艣ciwa. Znajdziemy tu r贸wnie偶 wa偶ne elementy buduj膮ce j膮, kt贸re s膮 wykorzystywane w medycynie estetycznej takie jak kolagen oraz elastyna maj膮ce miedzy innymi w艂a艣ciwo艣ci higroskopijne – silnie wi膮偶膮 cz膮steczki wody, czyli nawil偶aj膮.

Kolagen 鈥 bia艂ko buduj膮ce sk贸r臋.

Kolagen jest cz臋sto dodawany do krem贸w, ale czy kolagen zadzia艂a tak jakby艣my tego oczekiwali po us艂yszeniu zach臋caj膮cych hase艂 reklamowych takich produkt贸w? Przede wszystkim kolagen to bia艂ko, do艣膰 du偶e bia艂ko. Zbudowane jest z aminokwas贸w endogennych, czyli cz膮steczek, kt贸re organizm sam sobie zsyntetyzuje. I nie ma mowy tutaj o kolagenie pochodzenia ro艣linnego 鈥 nie dajmy si臋 na to nabiera膰. Niestety producenci potrafi膮 wykorzystywa膰 niewiedz臋 konsument贸w, a pi臋kne opisy s膮 spe艂nieniem naszych oczekiwa艅 lecz tylko w wyobra藕ni. Do ok 25-tego roku 偶ycia mo偶emy liczy膰 na to, 偶e tyle samo kolagenu powstanie co ub臋dzie. Z biegiem czasu mamy go co coraz mniej, czego wynikiem s膮 zmarszczki. Efekt zmarszczonej sk贸ry r贸wnie偶 mo偶emy zwi臋kszy膰 eksponuj膮c si臋 na s艂o艅ce. Nasza planeta chroni nas przed szkodliwymi promieniami UV, dzi臋ki warstwie ozonowej, ale od momentu uprzemys艂owienia, ju偶 nie tak skutecznie. Poza tym sami mo偶emy przyczyni膰 si臋 do powstania znak贸w staro艣ci pal膮c i pij膮c alkohol. 聽Kolagen dodawany do krem贸w nie przedostanie si臋 do g艂臋bszych warstw sk贸ry, poniewa偶 jest zbyt du偶y, zhydrolizowany (pociety) w zasadzie nieaktywny, 聽a聽 ten w suplementach鈥 My艣l臋, 偶e o tym jeszcze napisz臋 osobny artyku艂. Najwa偶niejsze 鈥 nie dajmy si臋 zwie艣膰, nasze organizmy s膮 naprawd臋 superhiro i mi臋dzy innymi r贸偶norodna, odpowiednia, zdrowa dieta zadba o ten kolagen.

Kwas hialuronowy 鈥 nawil偶aj膮cy wielocukier.

Rusztowanie, kt贸re tworz膮 elastyna i kolagen zanurzone jest w 偶elu protoglikanowym. Po艣r贸d tych wielocukr贸w wyr贸偶nia si臋 bardzo silnie higroskopijny, utrzymuj膮cy nawil偶enie, kwas hialuronowy. Tak samo jak wspomnianego wcze艣niej rusztowania z wiekiem mamy coraz mniej w naszej sk贸rze tego dobroczynnego, dbaj膮cego o nasz m艂ody wygl膮d sk艂adnika. Oczywi艣cie mo偶emy stymulowa膰 produkcj臋 kwasu hialuronowego np. poprzez diet臋 bogat膮 w przeciwutleniacze (warzywa, owoce) i odpowiednie nawodnienie.

W sk贸rze w艂a艣ciwej znajdziemy r贸wnie偶 kom贸rki obronne sk贸ry, czyli histocyty, kt贸re aktywuj膮 si臋 w stanach zapalnych oraz kom贸rki tuczne, produkuj膮ce hormony tkankowe i enzymy tkankowe takie jak mucynaza i hialuronidaza. W substancji mi臋dzykom贸rkowej enzymy te maj膮 wp艂yw na utrzymanie r贸wnowagi pomi臋dzy ilo艣ci膮 wody i t艂uszczu, ale nie tylko one. Na gospodark臋 wodno-lipidow膮 maj膮 r贸wnie偶 wp艂yw mi臋dzy innymi hormon kory nadnerczy 鈥 kortyzon oraz hormon tarczycy – tyroksyna. Tak wi臋c uregulowanie pracy tarczycy czy te偶 redukcja stresu, b臋dzie mia艂a znacz膮cy wp艂yw na wygl膮d naszej sk贸ry.

Najbardziej zewn臋trzn膮 warstw膮 sk贸ry jest nask贸rek. 艢ci艣le przylegaj膮ce kom贸rki tworz膮 5 warstw: podstawowa, kolczysta, ziarnista, jasna, rogowa. Dwie pierwsze, zbudowane s膮 z 偶ywych kom贸rek, dzi臋ki kt贸rym nast臋puje ci膮g艂a odbudowa nask贸rka. Takie nowo powsta艂e kom贸rki w臋druj膮 przez wszystkie pozosta艂e warstwy ku g贸rze, a偶 do rogowej, gdzie ich j膮dro kom贸rkowe zanika i staj膮 si臋 martwymi tworami. Taki proces trwa oko艂o 14 dni, a przez kolejne 14 dni warstwa ulega z艂uszczeniu. Ta najbardziej zewn臋trzna warstwa sk艂ada si臋 g艂贸wnie z bia艂ka keratyny, kt贸re jak ceg艂y wraz z cementem mi臋dzykom贸rkowym tworzy ochronny mur. Zapobiega on wnikaniu bakterii i innych szkodliwych substancji, ale r贸wnie偶 wydostania si臋 wody z organizmu. Co za tym idzie woda nawadniaj膮ca nasz nask贸rek pochodzi przede wszystkim z wewn膮trz cia艂a, a wi臋c nasz organizm potrzebuje odpowiedniego nawodnienia poprzez picie odpowiedniej ilo艣ci wody. Dzi臋ki temu mo偶emy te偶 bra膰 d艂ugie k膮piele, bo woda nie wch艂ania si臋 i nie pompuje naszego organizmu jak balonu.

Powierzchni臋 sk贸ry pokrywa p艂aszcz wodnot艂uszczowy, kt贸ry ma du偶y udzia艂 w ochronie sk贸ry przed czynnikami zewn臋trznymi. Jest to naturalna ochronna pow艂oka, cz臋sto niszczona przez nas nadmiernym myciem cia艂a detergentami np. myd艂em. Nie powinni艣my jej niszczy膰, poniewa偶 na jej powierzchni znajduj膮 si臋 bakterie i grzyby, kt贸re s膮 dla nas przyjazne, a wraz z podtrzymywaniem kwa艣nego 艣rodowiska przez kwas w臋glowy i wolne kwasy t艂uszczowe pochodz膮cych z potu, pe艂ni jedn膮 z najwa偶niejszych r贸l jak膮 jest ochrona przed innymi niekorzystnymi dla nas drobnoustrojami chorobotw贸rczymi. Nie m贸wi臋 o tym, 偶eby przesta膰 si臋 my膰:) , ale raczej by nie przesadza膰 z szorowaniem sk贸ry i dezynfekcj膮.

Ta najbardziej wewn臋trzna cz臋艣膰 sk贸ry to tkanka podsk贸rna, kt贸rej wi臋kszo艣膰 nie lubi, bo tutaj magazynowany jest t艂uszcz, pe艂ni膮cy rol臋 termoizolatora.

Przez tkank臋 podsk贸rn膮 i sk贸r臋 w艂a艣ciw膮 biegn膮 naczynia krwiono艣ne i limfatyczne dzi臋ki kt贸rym ten wa偶ny dla nas narz膮d pokrywaj膮cy cia艂o jest od偶ywiany i dotleniany.

Czego nasza sk贸ra potrzebuje?

Przede wszystkim r贸wnowagi. Dieta ma wp艂yw na od偶ywienie naszych kom贸rek sk贸ry, woda na nawodnienie, a 艣wie偶e powietrze na dotlenienie.

Umiaru. Przesadna piel臋gnacja, nadgorliwe mycie, szorowanie na pewno nie b臋d膮 korzystne.

Zdrowego podej艣cia. 呕aden narz膮d nie lubi d艂ugotrwa艂ego przeci膮偶enia i stresu. Ca艂y organizm potrafi wyra藕nie si臋 odwdzi臋czy膰 za odpoczynek, regeneracj臋 i zwolnienie t臋pa. Nasz organizm posiada swoisty zegar biologiczny i dzia艂a wed艂ug w艂asnych zasad oraz swojego rytmu, a nikt nie lubi jak si臋 komu艣 przeszkadza. Obserwujmy sw贸j organizm.

Jak si臋 tak przyjrzymy tej perfekcyjnej maszynie jak膮 jest organizm to wszystko ma w nim konkretny sens spe艂niaj膮c okre艣lone zadania, a jego podjednostki 艣ci艣le ze sob膮 wsp贸艂pracuj膮. Nie da si臋 zadba膰 w pe艂ni o sk贸r臋, nie dbaj膮c o reszt臋, wydawa艂oby si臋 niezwi膮zanych z ni膮 sk艂adowych organizmu. Stara艂am si臋 opisa膰 kilka najbardziej istotnych wed艂ug mnie zagadnie艅 z budowy sk贸ry, aby pokaza膰 jej z艂o偶ono艣膰 i to, 偶e ona naprawd臋 sobie dobrze potrafi radzi膰 sama. Tych kilka podstawowych, uniwersalnych potrzeb naszej sk贸ry, o kt贸rych tutaj wspomnia艂am, ka偶dy mo偶e wdro偶y膰 od zaraz. Nie tylko kom贸rki naszej sk贸ry si臋 odwdzi臋cz膮, ale biliony wszystkich, wsp贸艂pracuj膮cych ze sob膮 buduj膮cych nasze 偶ycie.

Wsparcie merytoryczne:

  • Koniewska, 鈥濸odstawy anatomiczno-dermatologiczne w kosmetyce. Podr臋cznik do nauki zawodu Technik us艂ug kosmetycznych鈥, WSiP, 2013
  • Jurkowska, 鈥淪urowce kosmetyczne鈥, 2001
  • Nowicka, 鈥淒ermatologia, podr臋cznik dla student贸w kosmetologii鈥, G贸rnicki Wydawnictwo Medyczne, 2007
  • Manjula Jegasothy, Valentina Zabolotniaia, and Stephan Bielfeldt, 鈥淓fficacy of a New Topical Nano-hyaluronic Acid in Humans鈥, J Clin Aesthet Dermatol, 2014
  • Udhayakumar, S., Shankar, K. G., Sowndarya, S., & Rose, C.鈥 Novel fibrous collagen-based cream accelerates fibroblast growth for wound healing applications: in vitro and in vivo evaluation.鈥 Biomaterials science, 1868-1883, 2017
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
Follow by Email
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x